Умарагьи СалихIова

Автор: admin     Категория: Умараги Салихова54214 просмотров

Умараги Салихова

БукIани пайда щиб щивасул ватIан,
ВатIан тIегьазелъун тIугьдул рекьичIеб.
Реццани щиб дица берцинал мугIрул,
МугIрузде яхине заман батичIеб.

********

СВЕРЕ НАХЪЕ…

Свере нахъе сагIтал, сунге бакъул нур,
Дир рекIел хиялал халатал ругин.
РекIел кIутIиялъул лъалхъуге гьаракь,
Гьабизе бокьараб гIемераб бугин.

Воре, гIедегIуге гIумрудул къоял,
ГIемер ругин жеги тIурачIел хьулал.
Воре, риххун унге ургъалил гъунал,
Ургъизе ккечIони чIалгIунин дунял.

Дир анищазул хур, хехго барщуге,
БачIин бакIаризе кIолеб хIал гьечIин,
КIухIалго свере мун, свакараб дунял,
Дур гIакъиллъиялда хадуй гъун гьечIин.

Воре, мунги, рокьи, ракьалда букIа,
КIвар дир гьабулесе дун йокьизегIан.
Рокьи билараб ракI, цIакъго унтуге,
Угьун дун гIодарав гIагарлъизегIан

********

АНИЩ

Зодор роржанхъулел накIкIазул чода,
Чияр ракьаздехун роржине анищ:
Анищазул гама моцIроде битIун,
ТIасан гIодобехун хал гьабилаан.

Гьаб хъахIилзодихъа хъатгIадал цIваби,
ЦIун хъатгун регьизе гьудулгун анищ.
Щунусабго соналъ бицалъ хутIизе,
Хиралъун цоцазе рукIине анищ.

Ракьалда кьвагьулеб гьаракьги къотIун,
Къали кьурдулезе бухизе анищ.
Бухулеб къолохъе кIетIолеб рекIей,
РахIат ахир-къадги букIине анищ.

********

МАГIАРУЛАЙ

Унго мун кий йигей унго-унгояй,
КучIдузулъ ахIулей дир магIарулай?
Киб бугеб унгояб доб дур берцинлъи,
Бицун лъугIулареб дур тIадегIанлъи.

Намусалъ багIарал дол дур гIанаби,
ГIодоре риччарал дол дур рагIаби.
РагIизе бокьараб доб дур яцIцIалъи,
РоцIцIараб гьурмада гьайбатаб гьими.

Наслабалъ бекьараб дур рокьул къуват,
КъватIибе бахъун ккве, байрахъ кинигин.
Къарнабаз сунареб ссияб дур гIамал,
ГIадада хисуге, холин дур къимат.

Унго мун кий йигей унго-унгояй,
КучIдузулъ ахIулей дир магIарулай?
Дур магIарулазда кIочон телалде,
Эбелалъул нухде нахъ юссинарищ.

********

БУКIАНИ ЩИБ

БукIани пайда щиб щивасул ватIан,
ВатIан тIегьазелъун тIугьдул рекьичIеб.
Реццани щиб дица берцинал мугIрул,
МугIрузде яхине заман батичIеб.

РукIани пайда щиб щобал пикрабалъ,
Щубил хIатIалги цIун тиризе кIвечIел.
ЧIимих рикIкIунедухъ тIокIкIарал иццал,
Исанаги кIалчIван гьекъезе щвечIел.

Гьалъаб бакъги ина къойил зоб мерхьун,
Мерхьине дий щвечIел рохьалги рихьун.
Рохьил ракьаналда ракьулъ егизе,
Хадуй дунги ина инсул росулъе.

********

ДИЕ ГIОЛА

Дие гIола, гьудул, гьаб дунялалда,
Дур хабар бицине гьури бачIани.
Дие гIола бакъалъ дур гIумру къалъун,
Къварилъи гьечIилан дида рагIани.

Дие гIола, гьудул, гьаб гIумруялда,
Дур бергьенлъабазул лъалеб бугони,
Дуца диде рокьи бикьичIониги,
БатIиялъул къвалакь мун вугониги.

Дуде бугеб рокьи рекIелъги цIунун,
ЦIар дур рагIарабги гIола, гьудул дий.
ГIадада дир гIумру чвахун аниги,
Дураб берцин ани, гIола гьудул, дий.

********

ОГЬ, ГIАДАМИЛ ЛЪИМЕР

Огь, гIадамил лъимер, дур гIадаллъи щиб,
ГIолохъанлъиялда хадув гIодулев.
ГIадалзул нахуде нухалги рацун,
Хадуб бачIунелде нуцIаги рахан.

Гьанже сонал индал дур инагьди щиб,
Щиб рикIкIун кьуниги буссунарелъухъ.
Лъалхъиго лъалареб бахIараб гIумро,
ГIадада къокъиндал дур къварилъи щиб.

Щвараб нахърателги анибго толин,
Тартадун баччизе раччи киналъул.
Квешабги-лъикIабги ракъда хутIулин,
Хабалъе унелъул кинаб васият.

Лъимал-ирсилалги сверун ракIарун,
КIутIи рекIел чIедал дур мирк бикьила.
Рокьуларелщиназ кьечIого босун,
Сурсат-нахърателги хъам-хъамун ина.

ХъахIаб хамида гъорлъ мун жемаравго,
Жанире къаларо къапила духъе.
Дугъдан къанабазукь мун рекъаравго,
Рекъон чапила дур чудказ магIишат.

ЧIа, гьанже валагье, рогьел свиналде,
Сверухъ ракIарарал ракIал рихьизе.
Рекъалгин ракъарал, къобухIаралги,
ХIелун кIалъалезулъ лъачIин рищизе.

ХIеренаб квер бахъун бетIер лъухьарав,
БестIалав вачIина дуй кумекалъе.
Киридахъ бикьараб бутIа батани,
Батила дуе гьеб ахираталда.

********

ДИЕ БЕЧЕЛЪИ ЩАЙ

Дие щибдай щвараб эбел-имсухъа,
Дозул бечелъидай, дозул чилъидай?
Дие щиб хутIараб хваралщиназул,
Дозул ритIухълъидай, ракI бацIцIалъидай?

Дир рекIелъ бекьараб рокьиялъул мугь,
Дир кIодоэбелалъ лъилъаралъулдай?
Дир каранда бугеб балаялъул нур,
Дир кIодоимсуца аниб тарабдай?

Дие тана ракьалъ лъугIулареб рухI,
РухI бахъун аниги унареб намус,
Намус къанщаниги щапулареб яхI,
ЯхIалъ хIуби чIвараб чIухIараб дир нафс.

Дие эбел-имсул бечелъиго щай,
Чилъиялъ гвангъана дие зодихъ цIва.
Дие ракьалда тIад тIокIлъи лъий кьезе,
Кьалбал щулияб гъветI тIегьан бугелъул.

********

ДИР ЭБЕЛ-ТIАБИГIАТ

Дир эбел-тIабигIат, тIаса лъугъа мун,
Дур лъималаз дуда ругънал лъун ругин.
Лъукъун би бецIцIулел дур авлахъазда,
Дару тIад бахине гьал регIун гьечIин.

Дир эбел-тIабигIат, тIаса лъугьа мун,
ТIутIун балеб бугин барахщичIого.
ЧIегIераб магIу тIун мун гIоданиги,
ГIолел гьечIин нижей дур сайигъатал.

Дир эбел-тIабигIат тIаса лъугьа мун,
Лъугьун ругин лъимал дуда релълъинчIел.
БачIунеб мехалъул хиялго гьечIел,
Хадуб рукIунелъул агъазго гьечIел.

Дир эбел-тIабигIат, тIогьол авлахъал,
Ахирги руссина дур каранде ниж.
Кинабго кIочон тун рачина дуца,
Дур ракьул квераца каранде къазе.

Дир эбел-тIабигIат, гурхIа дида мун,
Дур чохьониб бусен дий гьабулелъул.
Лъималде сверидал ссанабазде дун,
Дуй зарал бецIизе тIугьдуллъун йиччай!

********

КЪИМАТ

Борхалъуда цIвабигицин,
Цонигияб дуй гIоларо.
Дуда лъикIаб бихьаниги-
Бихьаралда рекъоларо.

Дур гIамалал данде кколел,
ГIадамалги рижун гьечIо,
ГIадамазда гьоркьоб дуда,
«Дун, дун»гуреб жо лъаларо.

Дуй бокьараб дуе кьезе,
Ракьалда хIадурав гьечIо.
ГIодоб, зодоб мун рекъараб,
Къо цониги бачIун гьечIо.

Гьаб дунял дуй рекъечIони,
Къан те каву канлъиялде.
КигIан гIемер гIоданиги,
ГIумру дуе белъуларин.

Ракьалда гIумру бокьичIев,
Бокьаралъув ракьулъ вега.
Ракьалъ дуе къимат кьела,
Къаркъала долъие кьедал.

********

ЗОБАЛ, ДУНЯЛ, ГIАДАМАЛ

Зобал, борхалъуда дур хъахIиллъаби,
ХъачIал гIадамазул рагIул лъалкIалищ?
Зобал, дур чорхода чорокал накIкIал,
РикIкIун хIалкIоларел рекIел ругъналищ?

Дунял, дур багъари гъалмагъар цIалеб,
ЦIадираби рекун кутаклъарабищ?
Дунял, дур ургьисан гьалакал цIаял,
ЦIорорал ракIазе хинлъи кьезейищ?

ГIадамал, нужеца букIиниселде,
Балеб гIарада щиб бералги къанщун.
ГIадамал, нужеда гIумру чIалгIунищ,
ЧIвадарулел ругел багьналги ратун.

Ракьалъул, зобалъул, дуниялалъул,
Лъие бокьаниги кьолеб баракат,
БитIе, Аллагь, дуца гьал гIадамазе,
ГIадан хисулилан хьулал ругелъул.

********

ЖУБАРАБ ДАГЪИСТАН

Гьаб Дагъистаналъул дирин дурилан,
Дангъур цIураб цо ракь бикьизе кIолищ?
КIудияб пуруцалъ цадахъ рахъги бан,
Рокьул бачIин щайзе бакIарулареб.

Даргинал цолъарал, лакал журарал
Жиб- жиб хъизаналда гьарурал лъимал,
Лъица гьел рикьилел бакьулъа къотIун,
Къисматалъ кьураб нух хисизе кIолищ?

Дир Дагъистаналъул ралъад жубарал,
Жеги рагIаллъуда руго гIадамал.
ГIагардегIан гьел цIан, цIам жубачIого,
ЧIагоял тIугьдузул гьекъезин гьоцIо.

Дол гIурусалилан, гьал жугьтIалан,
Аллагь цойин чIарал чIараге гъорлъа.
ЧIвадарухъабазул боязда данде,
Долги нилъги гурищ мугъ цун рагъарал.

Рагъулъ чIваралщинал къункърабийилан,
Цадахъ гьаракь биччан гурищ ахIараб.
РикIкIаде роржунел гьезул тIелазулъ,
Нилъги роржинилан гурищ гьа бараб.

Дагъистан цIунеян Расулил гьари,
Гьадинищ, гIадамал, тIубазабилеб.
ТIолго ракь бокьаян кьураб буюрухъ,
БухIунищ реххилеб, бихъунищ балеб.

********

ЭМЕН

Нилъер умумузул гIадат батичIо,
Бабай гуреб ургъел- имсуй бикьулеб.
Гьанже каранлъ бугеб яхI хвараб бухIи,
Бикьизе ячIуна дун дур зонохъе.

Мун ракIалде щведал, щоларо хIалхьи,
Вихьизе бокьиялъ лъола рекIелъ цIа.
Дур хIеренал берахъ ялагьичIей дун,
Даим къварид йиго, мун къанщун вуго.

Эмен, дир саринал дуе гьанже щай,
ЩвечIин чIалгIаниги чIаго кIалъазе.
Эмен, жакъа рокьи дуде бикьун щай,
Нечеялъ чучизе гьитIинго кIвечIин.

Дие бокьилаан, гьаб гIумруялъул,
Лъаларебщинаб жо дуда гьикъизе.
МагIна бичIчIуларел чIегIерал къояз,
Къадру биличIого дуда релълъине.

Къойил инагьдилеб буго дур лъимер,
ЛъугIараб къисадухъ, къвараб иццалъухъ.
Сордойил гIодилел руго дур ясал,
Ирс кквезе вас гьечIев имсуда хадур.

Амма дур цIаралъе мустахIикълъизе
ВахIид вуго вахъун нахъойги, эмен.
Дуда гьев релълъинин лъурал хьулаца,
РакI буго, божа мун, боххун кIетIолеб.

Щибаб какда хадуб, хирияв эмен,
Дуде юссун дугIа гьабула дица.
Дур хьолбохъ къанабакь, дун рекъезегIан,
Каранлъ мун чирахълъун даим хутIила.

********

МОСКВАЯЛДЕ САПАР

ВатIан, мун тун индал, инагьдана ракI,
РукIел тун бортараб хIанчIил киниги.
Ракь чияр мерхьиндал хIухьел лъугIана,
Лъим къвараб хIориниб ччугIил киниги.

ВатIан, дур рорхатал мугIрул регидал,
Унго унтараб куц каранзуниб бакI.
КагъатгIан ритIарал авлахъал чIалгIун,
ЧIечIого угьдана Дагъистанилан.

Дир рохьил ракьанда чилчилеб бугеб,
Чабхил ицц кьеларо гьаб Волгаялъухъ.
Дир мугIрузул гамчIалъ чIахIлъун бижараб,
НакIкIил гъветI кьеларо березабазухъ.

Вай, кIваричIо дие Переделкино,
Къойил поэтаца томал риччалеб.
ТIокIаб букIаниги борхатаб Москва,
Могьохъ росу гIела гIумруялъ дие.

Дие метро сунде ссурун боржунеб,
«Сапсанин» цIар бугеб цIум гурин поезд.
Дир росдал къотIносан къокъунеб хIама,
КъоцIулго берцинаб, балагье нужго…

Бегьула цо бокIон бокьанин тезе-
Тахида гIодов чIун Расул ватидал.
Гьесие салам кьун, квер босулелъул,
Бигьалъана чанги чорхое ками.

********

Гвангъараб дунялалда,
Дун бецIлъуда йикIана.
БацIцIадаб рогьелалъухъ,
Дир ракI урхъун букIана.

Дун рекIее хIелана.
ХIалихьалъугейилан,
Хьулал дир тIуразегIан,
ТIуркIи къотIугейилан.

Къиматал рокьул мохъал,
Хъвана Аллагьас дие,
Дуниял роцIцIун ана,
БацIцIадаб рогьел щвана.

ШигIрудул мохъаз дие,
Даимаб роххел кьуна,
КьогIабги гьуинабги,
Гьанже дида бичIчIана.

********

Хисулареб щибго гьечIин абула,
Хасго гIадамалги, гIумруги, ракьги.
Хисизе кIоларо букIараб, араб.
Абадиялъ уна унелъул заман.

Хисуларев щивго гьечIин абула,
Гьудул хисулелъул лъидадай гIайиб.
ГIемер цIам чIикIидал лъим гьекъолелъул,
Гьанже гьев гьечIони — чIобого дунял.

Дунги мунги, гьудул, дунял тун ани,
Тела хадусеб гIел, хисе нилъилан.
Хисизе кIолареб букIараб тарих,
Тела нилъецаги цересез гIадин.

********

Къадру цIунаразе гьимула талихI-
Къадруго гьечIезе гьеб белъанхъана.
ЯхI бугелщиназе щола баракат-
Баракат рештIана щакаб гIарцуда…

********

РекIел хиялазда тIегь балебани,
ТIогьолъ бахчилаан кинабго дунял.
Дир анищал тIуран тIасан цIад бани,
Букъилаан ралъдалъ тIолго Дагъистан.
Дир анищал хIорлъун, хиялал лъугIун,
Лъугьина ракьалда боркьараб авлахъ.

********

Гьале бакъ, гьале къо. Къого век ана.
Амма бакъ къалъичIо лъиего- хасго.
ТалихI къарасеги, къираласеги,
Къойил гьимана гьеб, гьале дунилан.
Дие щайха дунял щвараб батIияб,
БотIроде цого бакъ къалъананиги.

********

Дун гуккулей йиго гурхIел гьечIого,
ГурхIуге — гуккичIо дица кидаго.
Дица гуккаразул ракI унтиларо,
РакI унтун дун хведал, хвайилан гуккун.
Дун гуккулей йиго дунялалда тIад,
ТIокIлъиялда букIун гуккиги мацIги.

********

ТалихIалъул нухазда,
Нух билараб сверуда,
Мун киве свераниги,
Кирго дур лъалкIал руго.

РакIалде щвеязулъги,
Щибаб лахIзатаздаги,
Дуца гьел рахчаниги,
РачIуна цере тIамун.

ТIаса лъугьаянищ гьел,
ГьабичIого таралъухъ,
Яги гьабун хадуса,
Дур сурав босулелищ?

***
Дир рекIел ахIиялъухъ
ГIин тIамея, вокьулев,
Ракьалда дур гурони,
Дида гьумер лъаларин.
Дир рокьи алмаз гIадин,
ГIумруялъго кенчIана,
Кодоса бортанани,
Батуларо гьеб дуда.

********

МАХIАЧЕВАСЕ

Гьале бецIлъана къо, къана занавес,
Замана лъугIана лъикIав чиясул.
ЧIегIераб накIкIулъе тIерхьун ана моцI,
ЦIараб болжал щвана МахIачевасе.

Ссурарал секундаз рикIкIунеб гIумро,
ГIазул гъонокъ лъезе лъалхъана сагIат.
СсуртIагъур рекъараб бетIерги къулун,
Нухда хIетIе лъуна, тIадвуссин гьечIеб.

Гьале цойги гIумро гIунулеб ракьулъ,
Лъимлъун, херлъун лъугьун кIочене бугеб.
Чангияз хъат чIвараб лъугIана спектакль,
ГIемер хьулал тана томаллъун сокIкIун…

Санал гиранагIан гвангъун рекIараб,
Свинадай МахIачев, чирахъ халкъалъе.
Къоял къарнабазде руссун хадуса,
Россия, Дагъистан дуй хисиладай.

Дуе пардав къайдал парпалеб байрахъ,
Бихъун реххиладай дур хадучагIаз.
ГIагараб Дагъистан гъудуз кунелъул,
Кодоб ккураб ярагъ гъурун баладай?
Дур даимаб макьо тIуризабизе,
ТадчагIаз теладай тункIал кьвагьизе,
Кьварараб цо хъиргъу гъорлъа камидал,
Дур магIарулазул рухI дагьлъиладай.

********

ДИР ЧОРХОЛЪ

Дир чорхолъ цодагьаб ияхI батани,
Буго гьеб Могьохъан мугIрузул щвараб.
Дир рекIелъ кIудияб рокьи батани,
Буго гьеб дир ракьалъ рукьбалъ бекьараб.

Дир арал соназул сияхI гьабидал,
Дирго квералъ руго лъутIун сокIкIарал.
Соназул къисаби къварид анилан,
Абизе рес гьечIо — дидаго гIайиб.

Амма щибаб соналъ лъалеб бицани,
Батила гIемераб гIодун гьурщизе.
ГьодитIа тIад лъураб баччичIогоян,
ЧIванани дун гьарчид — нужеда гIайиб.

********

КАСПИЯЛЪУЛ РАГIАЛДА

Дир ботIролъ гьалдолел гьал пикрабазда,
Дуца тIад квер бахъе, Каспиялъул лъим.
РекIелъ гьелегьарал гьелчолел хьулал,
Дур карачалабалъ журазе гьаре.

Раче гьел рикIкIаде- доб рагIалалде,
Дир ракь жубаразе рокьиги босун,
РитIе гьаваялде- гьаб ракь тIегьазе,
ТIинкIизаре цIадлъун Дагъистаналде.

Рукъе гъварилъуда- дур тIиноялда,
ТIирщизе мугь гьечIел чIорогоялги.
ЧIаго те пикраби, пири гIадинал,
ГIадамазул рекIелъ цIалъун кунчIулел.

Кирего риччаге роххел бикьулел,
Рокьул тIегь бижизе тIегьалел хьулал.
Тегь гIодобе гъиндал дир ватIаналъе,
ТIагIамаб пихъ кьолел кьер- кьерал хьулал.

********

ГЪАБУ

Дир рагьдухъа гъабу, гъалал халатаб,
Дур чIорал бакъуде балагьулел куц.
Тирун жемула мун, жиб- жиб гIочIода,
Добе борхалъуде харизе шавкъалъ.

Унго дур цIолбоца, цIа лъолеб жадулъ,
Жибго бакъул босун бикьулеб бухIи.
Унго дур кIолкIоно кIалдиб чIинтIидал,
Доб найил гьацIулгIан цIулеб гьуинлъи.

Дир рагьдухъа гъабу, гъалал халатаб,
Ихдал чIор бекидал дур гIоди кинаб.
Дуца кьолеб кьвагIалъ кьал гьабидалдай,
Дур магIу тIинкIулеб тIокIкIун гвангъараб.

Бокьанищ? Бице цойгияздаги.

Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники

Метки: , , , , , ,

Оставить комментарий

Подтвердите, что Вы не бот — выберите человечка с поднятой рукой: